Vernieuwde jaren – Over de overgang (menopauze) als ingang

Maart voelt voor mij als een verschuiving. De ochtenden worden lichter, maar de bodem is nog koud. Er beweegt iets ondergronds, zonder dat het zich al volledig laat zien. Zo ervaar ik ook mijn overgang.

Ik zit midden in de overgang. Niet aan het begin. Niet aan het einde. Maar ergens ertussenin.

En ik merk dat deze fase mij minder vraagt om door te duwen, en meer om te luisteren.

De overgang — ook wel menopauze genoemd — is een fysiologische levensfase waarin hormonen verschuiven en het lichaam zich opnieuw moet organiseren.

Wat als de overgang geen seizoen van verval is, maar een evolutie? Wat als dit geen afname is, maar een verschuiving van richting?

In Japan wordt de menopauze kōnenki genoemd — vernieuwde jaren. Alleen dat woord al verzacht iets in mij. Vernieuwd. Niet minder. Niet voorbij. Maar anders.

Het verhaal dat we vertellen over de overgang

In onze cultuur wordt de overgang vaak omringd door taal van tekort. Oestrogeen daalt. De huid verslapt. De slaap wordt lichter. De energie fluctueert.

En ja — dat is waar. Ik voel het zelf ook.

Maar ik merk ook hoe sterk het verhaal is dat we eroverheen leggen. Alsof een daling in oestrogeen gelijkstaat aan een daling in waarde. Alsof jong, strak en vruchtbaar de maatstaf is voor relevantie.

Misschien is niet mijn lichaam het probleem, maar het verhaal dat we erover vertellen.

Kōnenki: Vernieuwde jaren in de menopauze

Kōnenki betekent niet dat er geen klachten zijn. Het betekent dat deze fase wordt gezien als een overgang naar een andere vorm van kracht. Meer verankerd. Minder gericht op pleasen. Duidelijker in grenzen.

Dat herken ik.

Ik merk dat mijn lichaam gevoeliger is geworden voor stress. Dat ik minder kan compenseren met wilskracht. Dat suiker, alcohol en slaap ineens serieuze spelers zijn. Dat herstel geen luxe is, maar noodzaak.

Maar ik merk ook iets anders. Dat ik minder bereid ben om mezelf voorbij te lopen. Dat mijn energie preciezer wordt. Dat ik helderder voel wat klopt en wat niet.

Wat we zien in de Blue Zones over gezond ouder worden

In gebieden waar mensen opvallend gezond oud worden, zoals Okinawa, is ouder worden geen randverschijnsel. Oudere vrouwen blijven zichtbaar. Ze hebben een rol. Een reden om ’s ochtends op te staan — ikigai.

Die combinatie van doel, gemeenschap en dagelijks ritme maakt verschil. Niet alleen mentaal, maar fysiologisch. Minder chronische stress. Meer natuurlijke beweging. Eenvoudiger voeding. Lange nachten zonder eten. Rust in het zenuwstelsel.

De overgang gebeurt daar niet in een cultuur van verval, maar in een bedding van betekenis.

Dat raakt me, omdat ik voel dat deze fase mij niet vraagt harder te werken, maar afgestemder te leven. Dat betekent soms minder doen. En eerlijker kiezen.

De fysiologie van de overgang

Hormonale verandering is een feit in de overgang. Het lichaam wordt gevoeliger voor stress. De insulinehuishouding wordt belangrijker. Ontstekingsgevoeligheid kan toenemen. Slaap wordt cruciaal.

Hoe is het om dit niet als een defect te zien?

Maar als een herijking. Als afstemming.

Minder suiker. Meer vezels. Krachttraining in plaats van uitputting. Ritme. Warmte. Adem. Buitenlucht. Echte voeding.

En soms: niets.

Vasten in de overgang: ritueel en herstel

Meer dan ooit realiseer ik mij dat vasten in deze levensfase niet gaat over afvallen of discipline. Het gaat over ruimte maken.

Biologisch ondersteunt het mijn insulinegevoeligheid en het herstelvermogen van mijn lichaam. Maar op een dieper niveau doet het nog iets anders: het markeert niet het terugverlangen naar wie ik was, maar het bewust binnenstappen van wie ik nu word.

Loslaten wat niet meer dient. Niet alleen fysiek, maar ook in tempo, patronen en verwachtingen.

Vasten kan een zachte reset zijn. Geen oplossing voor alles. Maar wel een moment van luisteren.

En misschien is dat wel wat deze fase het meest vraagt.

Maart - een verschuiving naar binnen

Maart is geen uitbundige maand. Ze is pril. Nog kwetsbaar. Maar onmiskenbaar in beweging.

Zo ervaar ik mijn overgang op dit moment ook. Niet als verlies. Maar als een verschuiving naar binnen.

Wat wil er in jou vernieuwen? Wat mag eenvoudiger? Wat vraagt minder bewijsdrang? En wat is jouw reden om ’s ochtends op te staan - nu, in deze fase?

Geen verloren jaren — maar de jaren waarin je thuiskomt.

—

Als je merkt dat je lichaam in deze fase vraagt om rust en herijking, kan een begeleid vastentraject een manier zijn om daar bewust ruimte voor te maken. Niet als quick fix, maar als moment van afstemming. In mijn traject Thuis Vasten  begeleid ik dat proces zorgvuldig. Niet als quick fix, maar als moment van afstemming.

Bronnen en inspiratie

• Buettner, D. – The Blue Zones

• Sugiyama, H. et al. – Studies naar menopauze-ervaringen in Japan

• Longo, V. – Onderzoek naar vasten en metabole gezondheid

• Wetenschappelijke publicaties over insulinegevoeligheid en hormonale veranderingen tijdens de overgang (o.a. via PubMed)