Loslaten is ophouden met vasthouden

Het woord loslaten suggereert een handeling. Iets wat je doet. Iets wat je besluit.

Maar wie het woord zelf onderzoekt, ontdekt iets anders.

Los komt van het Oudgermaanse laus: wat vrij, niet gebonden, niet vastgehecht betekent.

Laten betekende oorspronkelijk niet doen, maar toestaan. Iets toestaan vraagt dat je ruimte geeft. Niet tegenhoudt.

Je ziet, loslaten is dus geen actie, maar het ophouden met vasthouden.

In de natuur zie je dat ook. Bomen laten hun bladeren niet vallen door een besluit, maar doordat de sapstroom zich terugtrekt. De verbinding verzwakt. Wat geen voeding meer krijgt, laat los.

Toch is de interpretatie van het loslaten tijdens de herfst anders dan het loslaten in februari. De herfst is het bewuste afscheid. Het moment waarop iets volbracht is.

Februari kent een ander soort loslaten.

Waar de herfst afrondt wat geleefd heeft, ontkoppelt februari wat geen voeding meer krijgt. Er valt niets. Er wordt niets afgesloten.

De beweging is stiller. Niet naar buiten, maar naar binnen. Niet actief, maar regulerend.

Ook het lichaam kent dit principe. Spieren ontspannen niet omdat wij ze ontspannen, maar omdat het zenuwstelsel overschakelt van waakzaamheid naar veiligheid. Zolang het lichaam gevaar vermoedt, blijft spanning functioneel. Vasthouden omdat het moet, is een staat van biologische noodzaak. Het lichaam blijft spanning handhaven omdat loslaten risico zou betekenen. De stress-as blijft actief, niet uit fout, maar uit zorg. Zolang de context onveilig is, blijven cellen afgestemd op overleven: receptoren alert, energie gereserveerd, herstel uitgesteld. Loslaten zou hier gelijkstaan aan kwetsbaarheid, en kwetsbaarheid is in deze staat geen optie.

Ontspanning ontstaat pas wanneer vasthouden niet meer nodig is. Loslaten omdat het veilig is, kan pas wanneer het lichaam de context opnieuw beoordeelt. Niet cognitief, maar fysiologisch. De hypothalamus registreert geen dreiging meer, de hormonale cascades verstillen. Op celniveau verandert de instructie: vasthouden is niet langer functioneel. Spanning verliest zijn nut. Wat eerder bescherming bood, wordt overbodig. Loslaten gebeurt dan niet als keuze, maar als gevolg. Het lichaam laat los omdat het kan, niet omdat het moet. Veiligheid maakt ontspanning logisch.

Hetzelfde geldt voor patronen, overtuigingen en emoties. Zolang iets bescherming biedt, blijft het aanwezig. Niet uit onwil, maar uit intelligentie, zou je kunnen zeggen.

In spirituele taal wordt loslaten vaak voorgesteld als iets wat je moet doen. Laat je angst los. Laat je verleden los. Laat de controle los.

Maar wat nog een functie heeft, laat zich niet loslaten. Hoe zuiver de intentie ook is.

Echt loslaten gebeurt wanneer iets zijn betekenis verliest. Wanneer het lichaam voelt: dit hoeft mij niet meer te beschermen.

Februari is de maand waarin dit proces ruimte krijgt. De winter houdt nog aan, maar onder de oppervlakte verandert de richting. Nog net niet richting groei, maar richting eenvoud.

Wat geen voeding meer krijgt, mag verdwijnen. Zonder strijd. Zonder ritueel. Zonder besluit.

Loslaten vraagt daarom geen kracht, maar vertrouwen. Vertrouwen in de intelligentie van het lichaam. En in de timing van het leven zelf.

Zoals de natuur niets forceert, zo hoeft ook dit proces niet gestuurd te worden.

Wat klaar is, laat vanzelf los.

Bronnen & inspiratie

– Etymologiebank.nl – los, laten

– Porges, S.W. (2011). The Polyvagal Theory

– Sapolsky, R. (2004). Why Zebras Don’t Get Ulcers

– Kabat-Zinn, J. Wherever You Go, There You Are

– Taoïstische filosofie – Wu Wei

– Gendlin, E. Focusing

McEwen BS. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. New England Journal of Medicine.— Over de biologische functie van stress en het omslagpunt tussen bescherming en belasting.

Sapolsky RM et al. (2000). How do glucocorticoids influence stress responses? Endocrine Reviews.— Over de invloed van cortisol op cellulaire overleving, herstel en ontspanning.

Herman JP et al. (2016). Regulation of the HPA stress response. Comprehensive Physiology.— Over hoe de HPA-as aan- en uitgaat op basis van waargenomen veiligheid.